Người đời Đường, đời Thanh (Trung Quốc) cho rằng tứ tuyệt khó nhất là ở câu ba. Đại đa số các bài thơ tứ tuyệt, chuyển ở câu ấy, có khi kết ở câu ấy, biến hóa đổi dời từ câu ấy.
Từ không khí thiên nhiên, suối hang sớm tối, chuyển qua không khí hoạt động xã hội: Đảng, sử, dịch sử Đảng… Từ những chữ cái mềm mại, suối măng, rau cháo chuyển qua bàn đá, chất đá rắn chắc. Từ những âm bằng êm đềm, chuyển qua những dấu trắc nặng (dịch) sắc (đá), hỏi (sử) đanh thép, rắn rỏi.
Chuyển nhưng rất là hồn nhiên, nhẹ nhang chả có gì là gãy đứt với bên trên. Trong khung cảnh hang suối ấy, người xưa san thi, định kinh, “Kinh Dịch chấm son mài”… và ngày nay, giờ Bác ngồi dịch sử Đảng. Nhưng khác nhau một vực một hời!
Tôi đã về Pắc Bó. Không có tấm đá nào như bàn cả. Chỉ có tấm lòng như bàn thạch của người cách mạng đã nhìn đá ra bàn. Tình thế trong nước, trên thế giới lúc ấy khá chông chênh. Nhưng chông chênh gì thì chông chênh, dựa trên tình hình cách mạng, tấm lòng cách mạng lúc ấy, Bác vẫn tiến hành sáng tạo ra lịch sử. Dịch, chỉ là một chữ khiêm tốn của Bác đấy thôi. Bác đâu chỉ có dịch. Bác đang viết sử Việt Nam, cả sử thế giới bằng thơ lục bát dần tộc. Và bác đang tổ chức, lãnh đạo phong trào, sáng tạo nên lịch sử Việt Nam. Chữ dịch ngoài ra còn nói lên sự gắn bó với phong trào cách mạng quốc tế của Bác.
Cuộc đời cách mạng thật là sang
Từ không khí thiên nhiên, suối hang sớm tối, chuyển qua không khí hoạt động xã hội: Đảng, sử, dịch sử Đảng… Từ những chữ cái mềm mại, suối măng, rau cháo chuyển qua bàn đá, chất đá rắn chắc. Từ những âm bằng êm đềm, chuyển qua những dấu trắc nặng (dịch) sắc (đá), hỏi (sử) đanh thép, rắn rỏi.
Chuyển nhưng rất là hồn nhiên, nhẹ nhang chả có gì là gãy đứt với bên trên. Trong khung cảnh hang suối ấy, người xưa san thi, định kinh, “Kinh Dịch chấm son mài”… và ngày nay, giờ Bác ngồi dịch sử Đảng. Nhưng khác nhau một vực một hời!
Tôi đã về Pắc Bó. Không có tấm đá nào như bàn cả. Chỉ có tấm lòng như bàn thạch của người cách mạng đã nhìn đá ra bàn. Tình thế trong nước, trên thế giới lúc ấy khá chông chênh. Nhưng chông chênh gì thì chông chênh, dựa trên tình hình cách mạng, tấm lòng cách mạng lúc ấy, Bác vẫn tiến hành sáng tạo ra lịch sử. Dịch, chỉ là một chữ khiêm tốn của Bác đấy thôi. Bác đâu chỉ có dịch. Bác đang viết sử Việt Nam, cả sử thế giới bằng thơ lục bát dần tộc. Và bác đang tổ chức, lãnh đạo phong trào, sáng tạo nên lịch sử Việt Nam. Chữ dịch ngoài ra còn nói lên sự gắn bó với phong trào cách mạng quốc tế của Bác.
Cuộc đời cách mạng thật là sang
Một nhà thơ khác có thể kết thúc bằng một câu thơ tả tình, tả cảnh, chìm trong cảm tình, nhập vào cảnh vật. Bác không thích làm văn nghệ, “Ngâm thơ ta vốn không ham”, Bác làm thơ để nói lên ý của mình, nói trắng ra ý của mình. Nhưng câu thơ không khô khan như một ý thẳng dựng. Câu thơ vẫn tươi mát, nhẹ nhàng vì trong ấy có một cái mủn cười, nhưng đôi lúc không khỏi cười chua chát. Như thời ở nhà ngục Quảng Tây, bị ghẻ, Bác bảo là “mặc áo gấm”, gãi ghẻ Bác bảo “tựa gảy đàn”.
Lần này thì không phải thế. Lần này là cái cười hơi triết lý một chút, của một người đã từng chứng kiến tất cả những cái sang trọng giàu có nhất trên đời, lẫn những cái cùng cực đau khổ nhất trên đòi. Và bây giờ với tấm lòng từng trải nên bao dung đó, đánh giá sự vật. Ông chủ báo Người Cùng Khổ cũng là người đã từng sống trong khách sạn vương giả nhất châu Âu. “Cuộc đời cách mạng thật là sang”, Bác đánh giá sang như thế là so với tất cả cuộc đời khác mà Bác đã từng chứng kiến, hay từng sống.
Kỷ niệm ba năm ngày mất của Bác, chúng ta tìm hiểu tất cả những gì Người để lại. Lần này là một bài thơ. Một bài thơ mà hình như hên đường đi, tiện tay Nguôi hái bên đường, để lại bên đường rồi tiếp tục đi. Vì với Bác con đường, cái đích cuối con đường mới là cái đích.
Từ khóa tìm kiếm nhiếu: các bài thơ của hồ chí minh
